गेल्या २४ तासांत जागतिक राजकारणात अत्यंत वेगाने घडामोडी घडल्या असून, पुन्हा एकदा अमेरिका आणि इराण यांच्यातील तणाव शिगेला पोहोचला आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणला उद्देशून दिलेला इशारा आणि संयुक्त अरब अमिरातीच्या (UAE) अनपेक्षित हालचालींमुळे आखाती देशांमध्ये युद्धाची ठिणगी पडण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे.
१. ट्रम्प यांचा इराणला थेट इशारा:
डोनाल्ड ट्रम्प यांनी आपल्या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवरून इराणला कडक शब्दांत ताकीद दिली आहे. इराणकडून कोणत्याही प्रकारची चिथावणीखोर कारवाई झाल्यास, अमेरिका लष्करी बळाचा वापर करण्यास मागेपुढे पाहणार नाही, असे संकेत त्यांनी दिले आहेत. ट्रम्प यांच्या या भूमिकेमुळे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर खळबळ उडाली आहे.
२. इराणची ढासळती अर्थव्यवस्था आणि ‘कोलमडलेली’ स्थिती:
ट्रम्प यांच्या दाव्यानुसार, इराण सध्या अंतर्गत समस्यांनी ग्रासलेला असून त्यांची अर्थव्यवस्था कोलमडण्याच्या मार्गावर आहे. इराणमध्ये नेतृत्वाचा पेच निर्माण झाला असून, परिस्थिती हाताबाहेर जात असल्याचे चित्र निर्माण झाले आहे. अशा वेळी इराण ‘काहीही’ करू शकतो, अशी भीती व्यक्त होत आहे.
३. UAE चा ‘ओपेक’ (OPEC) मधून बाहेर पडण्याचा निर्णय:
सर्वात मोठा धक्का म्हणजे संयुक्त अरब अमिराती (UAE) ने ‘ओपेक’ या तेल उत्पादक देशांच्या संघटनेतून बाहेर पडण्याची घोषणा केली आहे. जवळपास ६० वर्षांच्या सहभागानंतर UAE ने घेतलेला हा निर्णय जागतिक तेल बाजारासाठी भूकंप मानला जात आहे. ट्रम्प यांनी या निर्णयाचे स्वागत केले असून, यामुळे इंधनाचे दर कमी होण्यास मदत होईल, असे म्हटले आहे.
४. होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील तणाव (Strait of Hormuz):
इराणने होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून होणारी जहाजांची वाहतूक रोखण्याचा प्रयत्न केल्याच्या बातम्या येत आहेत. ही सामुद्रधुनी जागतिक तेल व्यापारासाठी अत्यंत महत्त्वाची आहे. अमेरिकेने येथे नौदल नाकेबंदी करण्याचे संकेत दिले असून, इराणच्या कोणत्याही हालचालीला चोख प्रत्युत्तर देण्याची तयारी दर्शवली आहे.
५. इस्रायल आणि मित्रराष्ट्रांची भूमिका:
या संपूर्ण वादात इस्रायलने अमेरिकेला पूर्ण पाठिंबा दर्शवला असून, इराणच्या आण्विक तळांवर लक्ष ठेवले जात आहे. मध्यपूर्वेतील हे वातावरण पाहता, पुढील काही दिवस जागतिक शांततेसाठी अत्यंत कळीचे ठरणार आहेत.