ही तुमची कमजोरी नाही, तर एक चक्र आहे! जर तुम्हालाही एकटे असताना अस्वस्थ वाटते, मनात नको ते नकारात्मक विचार येतात किंवा रात्रीच्या वेळी कोणाशी तरी बोलावेसे वाटते, तर लक्षात ठेवा—ही तुमची ‘कमजोरी’ नाही. मानसोपचारतज्ज्ञ डॉ. द्रोण शर्मा यांच्या मते, हे केवळ ‘चिंता’ (Anxiety) आणि ‘सुरक्षिततेच्या शोधामुळे’ निर्माण झालेले एक मानसिक चक्र आहे. हे चक्र तुम्ही ज्या पद्धतीने जगाकडे पाहता, त्यातून तयार झाले आहे. चांगल्या बातम्या ही आहे की, ही एक शिकलेली सवय आहे आणि ती सराव करून बदलता येऊ शकते.
असे का घडते? मानसशास्त्रात याला ‘इमोशनल डिपेंडेंसी’ म्हणतात. याची काही मुख्य कारणे असू शकतात: १. आत्मविश्वासाची कमतरता: जेव्हा आपल्याला असे वाटते की “मी एकटा हे सांभाळू शकत नाही” किंवा “कोणीतरी सोबत असेल तरच मी सुरक्षित आहे”, तेव्हा आपला आत्मविश्वास कमी होतो. २. अटॅचमेंट स्टाइल: बालपणीच्या अनुभवांमुळे आपल्या मेंदूने हे शिकले असते की, सुरक्षित राहण्यासाठी दुसऱ्याची सोबत आवश्यक आहे. ३. फॉल्स अलार्म (खोटा धोका): आपला मेंदू एकटेपणाला ‘धोका’ समजून अलर्ट मोडवर जातो. खरं तर बाहेर कोणताही धोका नसतो, पण मन आपल्याला घाबरवण्याचा प्रयत्न करते.
या चक्रातून बाहेर कसे पडायचे? हे लक्षात घेणे गरजेचे आहे की, एकटे असणे हा धोका नसून स्वतःशी जोडले जाण्याचा एक उत्तम काळ आहे. तज्ज्ञांच्या मते, तुमच्या भावनांचे नियंत्रण तुमच्या स्वतःच्या हातात असणे (Internal Locus of Control) गरजेचे आहे. जेव्हा तुम्ही हे स्वीकारता की तुम्ही स्वतःला सांभाळू शकता, तेव्हा भीती हळूहळू कमी होऊ लागते. स्वतःच्या छंदांमध्ये वेळ घालवणे, ध्यानधारणा करणे आणि हळूहळू एकटे राहण्याची सवय लावून घेणे, हा यातून बाहेर पडण्याचा एक उत्तम मार्ग आहे.
लक्षात ठेवा, तुम्ही स्वतःमध्ये परिपूर्ण आहात. स्वतःची साथ ही जगातील सर्वात महत्त्वाची साथ आहे.