नाशिकच्या पावन भूमीत २०२७ मध्ये भरणारा सिंहस्थ कुंभमेळा हा केवळ धार्मिक सोहळा नसून तो भारतीय संस्कृतीचा एक अभूतपूर्व उत्सव असणार आहे. या सोहळ्याचे पावित्र्य आणि भव्यता अधोरेखित करण्यासाठी प्रशासनाने एक महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे. रामतीर्थावरील जुन्या स्तंभाच्या जागी आता ५१ फूट उंचीचा एक भव्य आणि कलाकुसरयुक्त ‘अमृतमंथन’ ध्वजस्तंभ उभारण्यात येणार आहे.
काय आहे या स्तंभाचे वैशिष्ट्य? हा केवळ एक लोखंडी खांब नसून त्यावर पौराणिक कथांची नक्षी कोरली जाणार आहे. समुद्रमंथनाची संपूर्ण कथा, त्यातून बाहेर पडलेली १४ रत्ने आणि कुंभमेळ्याचे महत्त्व सांगणारी धार्मिक चिन्हे या स्तंभावर मोल्डिंग पद्धतीने साकारली जातील. हा स्तंभ बनवण्यासाठी पितळ, तांबे, कांस्य आणि स्टेनलेस स्टील अशा धातूंचा वापर करण्यात येणार असून, तो दीर्घकाळ टिकेल अशा पद्धतीने तयार केला जाईल.
तीन ठिकाणी उभारले जाणार स्तंभ: कुंभमेळ्यात येणाऱ्या लाखो भाविकांना सिंहस्थ ध्वजाचे दर्शन घेता यावे, यासाठी प्रशासनाने केवळ नाशिकमध्येच नाही तर त्र्यंबकेश्वरमध्येही अशाच प्रकारचे स्तंभ उभारण्याचे नियोजन केले आहे. १. नाशिक (रामतीर्थ): ५१ फुटी मुख्य ध्वजस्तंभ. २. त्र्यंबकेश्वर (कुशावर्त तीर्थ): ३१ फुटी ध्वजस्तंभ. ३. त्र्यंबकेश्वर (नवीन गोदावरी घाट): तिसरा ध्वजस्तंभ.
धार्मिक महत्त्व: सिंहस्थ कुंभमेळ्यात ध्वजाला अनन्यसाधारण महत्त्व असते. जेव्हा सूर्य सिंह राशीत प्रवेश करतो, तेव्हा हा ध्वज फडकवला जातो आणि तिथूनच खऱ्या अर्थाने कुंभमेळ्याला सुरुवात होते. यावेळचा ध्वजस्तंभ हा ‘अमृतमंथन’ संकल्पनेवर आधारित असल्याने तो भाविकांसाठी केवळ श्रद्धेचे स्थान नाही, तर एक प्रेक्षणीय वास्तूही ठरेल.
सार्वजनिक बांधकाम विभाग आणि पुरोहित संघ यांच्या समन्वयाने या स्तंभाचे काम लवकरच सुरू होणार आहे. १० वर्षांच्या देखभाल-दुरुस्तीच्या अटीसह हे काम निविदा प्रक्रियेद्वारे पूर्ण केले जाईल.