मध्यपूर्वेत अमेरिका आणि इराण यांच्यातील तणाव शिगेला पोहोचलेला असतानाच, आता पाकिस्तानच्या भूमिकेमुळे आंतरराष्ट्रीय राजकारणात मोठी खळबळ उडाली आहे. अमेरिकेच्या संभाव्य हल्ल्यांपासून वाचवण्यासाठी इराणने आपली लष्करी विमाने पाकिस्तानच्या सुरक्षित आश्रयाला पाठवल्याचा दावा ‘सीबीएस न्यूज’ने (CBS News) आपल्या ताज्या अहवालात केला आहे.
काय आहे नेमका प्रकार? अहवालात दिलेल्या माहितीनुसार, एप्रिल महिन्यात जेव्हा दोन्ही देशांत युद्धसदृश परिस्थिती निर्माण झाली होती, तेव्हा इराणने आपली काही महत्त्वाची लष्करी विमाने पाकिस्तानच्या रावळपिंडी येथील ‘नूर खान एअरबेस’वर हलवली. विशेष म्हणजे, या विमानांमध्ये इराणच्या हवाई दलाच्या ‘RC-130’ या विमानाचा समावेश असल्याचे सांगितले जाते. हे विमान अत्यंत आधुनिक असून गुप्तचर माहिती गोळा करणे आणि पाळत ठेवण्याच्या मोहिमांसाठी वापरले जाते.
अफगाणिस्तानचाही उल्लेख: केवळ पाकिस्तानच नाही, तर इराणने आपली काही नागरी विमाने अफगाणिस्तानमध्येही सुरक्षित ठिकाणी हलवल्याचा दावा या अहवालात करण्यात आला आहे. मात्र, तालिबानने हा दावा फेटाळून लावला असून अफगाण भूमीवर कोणतीही इराणी विमाने नसल्याचे म्हटले आहे.
पाकिस्तानची दुहेरी चाल? पाकिस्तान सध्या एका बाजूला अमेरिकेसोबत मित्रत्वाचे संबंध टिकवून ठेवण्याचा प्रयत्न करत आहे, तर दुसरीकडे इराण आणि आपला सर्वात मोठा आर्थिक भागीदार चीनला नाराज करू इच्छित नाही. ८० टक्के शस्त्रास्त्रांसाठी पाकिस्तान चीनवर अवलंबून आहे. त्यामुळे अमेरिकेचा दबाव असूनही इराणला मदत करणे, ही पाकिस्तानची एक रणनीती असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
पाकिस्तानचे स्पष्टीकरण: पाकिस्तानच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी हे सर्व आरोप फेटाळून लावले आहेत. “नूर खान एअरबेस हे शहराच्या मध्यभागी आहे. अशा ठिकाणी विमाने लपवणे तांत्रिकदृष्ट्या अशक्य आहे,” असे स्पष्टीकरण पाकिस्तानकडून देण्यात आले आहे.
वाटाघाटींचे काय झाले? इराण आणि अमेरिका यांच्यातील वाद मिटवण्यासाठी पाकिस्तानने मध्यस्थीचा प्रयत्न केला होता. अमेरिकेचे उपराष्ट्रपती जेडी वेंस यासाठी पाकिस्तानला भेट देऊन गेले, परंतु युरेनियम संवर्धनाच्या अटीवरून ही चर्चा निष्फळ ठरली. अमेरिकेने इराणसमोर युरेनियम सोपवण्याची अट ठेवली आहे, जी इराणला मान्य नाही.