जेव्हा आपण प्रखर उन्हात काम करतो, तेव्हा आपल्या शरीराची ‘तापमान नियंत्रण प्रणाली’ विस्कळीत होते. जास्त घाम आल्यामुळे शरीरातील पाणी आणि इलेक्ट्रोलाइट्स कमी होतात, ज्यामुळे चक्कर येणे, मळमळणे आणि अगदी बेशुद्ध पडण्याचे प्रकार घडतात. याचा थेट परिणाम आपल्या हृदय आणि किडनीवरही होऊ शकतो.
बाहेर पडताना आणि काम करताना घ्यायची काळजी:
१. रिकाम्या पोटी बाहेर पडू नका: घराबाहेर पडण्यापूर्वी हलका आणि पौष्टिक नाश्ता नक्की करा. रिकाम्या पोटी उन्हाचा चटका लवकर सुसतो. २. पाण्याचे प्रमाण वाढवा: दिवसातून किमान ३-४ लिटर पाणी प्या. फक्त साधे पाणी पिण्यापेक्षा लिंबू पाणी, ताक, नारळ पाणी किंवा ओआरएस (ORS) घ्या, जेणेकरून शरीरातील क्षारांचे प्रमाण टिकून राहील. ३. योग्य कपड्यांची निवड: उन्हाळ्यात नेहमी सुती, सैल आणि फिकट रंगाचे कपडे वापरावेत. डोक्यावर टोपी किंवा रुमाल (गमछा) असणे अत्यंत आवश्यक आहे. ४. कामाचे नियोजन: शक्य असल्यास कष्टाची कामे सकाळी लवकर किंवा संध्याकाळी करा. दुपारी १२ ते ४ या वेळेत थेट उन्हात काम करणे टाळा किंवा मध्येच सावलीत विश्रांती घ्या. ५. उष्माघाताची लक्षणे ओळखा: जर तुम्हाला तीव्र डोकेदुखी, चक्कर येणे, प्रचंड तहान लागणे किंवा उलट्या होत असतील, तर त्वरित सावलीत जाऊन बसा आणि पाणी प्या. प्रकृती बिघडल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
वृद्ध व्यक्ती, मधुमेही रुग्ण आणि ज्यांना हृदयविकार आहे अशा व्यक्तींनी या दिवसांत विशेष काळजी घेणे गरजेचे आहे. लक्षात ठेवा, तुमचं काम महत्त्वाचं आहेच, पण तुमचं आरोग्य त्याहूनही मौल्यवान आहे!