पुणे: सध्या पुण्यात सूर्याचा पारा चांगलाच वाढला आहे. घामाच्या धारा आणि अंगाची लाहीलाही करणाऱ्या या उन्हाचा फटका आता पुणेकरांच्या आरोग्यावर, विशेषतः किडनीवर होऊ लागला आहे. शहरात गेल्या काही दिवसांत किडनी स्टोन (मुतखडा) आणि युरिनरी ट्रॅक्ट इन्फेक्शन (लघवीचा संसर्ग) असलेल्या रुग्णांच्या संख्येत तब्बल २५ ते ४५ टक्क्यांनी वाढ झाल्याचे तज्ज्ञ डॉक्टरांनी निरीक्षण नोंदवले आहे
उन्हाळा आणि किडनी स्टोनचा काय आहे संबंध?
उन्हाळ्यात शरीरातून घामाद्वारे पाणी मोठ्या प्रमाणात बाहेर निघून जाते. जर आपण त्या प्रमाणात पाणी प्यायले नाही, तर शरीरातील पाण्याची पातळी खालावते (डिहायड्रेशन). यामुळे लघवीचे प्रमाण कमी होते आणि ती अधिक दाट (Concentrated) होते. जेव्हा लघवी दाट होते, तेव्हा त्यातील क्षार आणि खनिजे एकत्र येऊन त्याचे स्फटिक बनतात आणि हळूहळू त्याचे रूपांतर खड्यामध्ये होते.
लघवीच्या संसर्गाचा (UTI) वाढता धोका
केवळ किडनी स्टोनच नाही, तर लघवी करताना होणारी जळजळ आणि संसर्ग देखील वाढला आहे. पाणी कमी प्यायल्याने लघवीमार्गे बाहेर पडणारे बॅक्टेरिया शरीरातच राहतात, ज्यामुळे संसर्ग होण्याची शक्यता बळावते. महिला आणि ज्येष्ठांमध्ये हे प्रमाण अधिक दिसून येत आहे.
तज्ज्ञांचा सल्ला: काय काळजी घ्यावी?
पुण्यातील अपोलो स्पेक्ट्रा आणि अंकुरा हॉस्पिटलमधील तज्ज्ञांनी नागरिकांना काही महत्त्वाच्या सूचना दिल्या आहेत:
१. भरपूर पाणी प्या: तहान लागलेली नसली तरीही दिवसातून किमान ३-४ लिटर पाणी पिणे आवश्यक आहे.
२. नैसर्गिक पेयांचा वापर: लिंबू सरबत, शहाळे पाणी, ताक आणि ताज्या फळांचा रस यांचा आहारात समावेश करा.
३. लक्षणांकडे दुर्लक्ष नको: कंबरेच्या खालच्या भागात तीव्र वेदना होणे, लघवी करताना जळजळ होणे किंवा लघवीतून रक्त येणे अशी लक्षणे दिसल्यास तातडीने डॉक्टरांशी संपर्क साधा.
४. स्वच्छता पाळा: उन्हाळ्यात वैयक्तिक स्वच्छतेकडे अधिक लक्ष द्या, जेणेकरून संसर्ग टाळता येईल.
वाढत्या तापमानात स्वतःला हायड्रेटेड ठेवणे हाच या आजारांपासून वाचण्याचा सर्वात सोपा आणि प्रभावी उपाय आहे.